Hitzordioen hiztegia


A
Alkaltea: herritarroi kasoik itten ez diun agintarie.
Anderejoooño : kriston piurea dauken andereñoa.
Andraluzia: emakume luze pilloa daren Españiko tokie.
Ardoradun: enkargatu mozkorra.
Armoni (Giorgio): Beti aserre eta errietan zebilen italiar jostuna. 
Arraiolari: beti asarre dabillen kamioi txoferra.
Arratsuholde: atsalde parteko inundaziok.
Arrentzalea: Arrain faltagatik esken ibili beharra dauken mariñela.
Artabureau : Bruselasko bulegotan gure kontua bizi den politiko ezjakina.
Artisahul: indarrik ez dauken artisaue.
Astapezpiku: bate kulturaik ez dauken artxoixpoa.
Asteartentea: Edadetuei katxarroa tente jartzen zaien egun bakarra. 
Asteartoa: artoa biltzeko asteko eune.
Asteazpena: tristura ematen don asteko eune.
Astelegena: lanea juteko gogoa kentzen don gaixotasune.
Astelerelena : Flamenko kantarien asteko lehen eguna
Atederkia: ondo tapatzen zaittun guardasola.
Atzolari: Iragana hobea zela uste don homosexuala.
Auskalopitekus : Existitu zen eo ez zalantzan daon hominidoa.
Australilia: Hego hemisferioko lore politte.
Auzapoz: alkate zorieontxue Iparralden.
Auzaputz: Iparraldeko alkate baten puzkerra.
Auziperratu: juezan aurrea zapatillak kendu eta hankak perratuta juten dana.
B
Bankentze: dirue kentzeizun kajadeaorrosa. O sea, danak.
Barraabila: espermatozoidek ziztu bizin sortzeittuna.
Batukenta: kajadeaorrosak kontuk itteko daukean sistema. Guri kendu ta eak batu.
Bazerri: nazkagarrie eta usai txarrekoa dan baserrie.
Baztanle : Naparro iparraldeko haran bateko bizilaune.
Beegirada: Ardien begirada berbera duena, espresiorik gabekoa. 
Behegirada: 1. Begirada maltzurra duena. 2. Beti gerritik behera begira dabilena. 
Behelaunaldi: Kalitate baxuko garaikide multzoa.
Belarronddoko: ontto bat eskun jarrita ematen dan zaplaztekoa.
Beldargarri: Itsura txarreko beldar edo harra. 
Bertsiolari: beste batzun bertsok abesteittuna.
Betaurrekord : Arrazoi bategatik edo besteagatik marka guztiak gainditzen dituen betaurrekoa. 
Bezeero : ze eosi ez dakiña.
Bilbotzarra: bilbotar erraldoia.
Bildohotsa: ardiaren umeak egiten duen marraka. Bee egitea.
Bistanle: izkutatzen ez dan biztanlea.
Bitartekonk: Intentzio onarekin gatazka batean bitartekari lanak egiten hasi eta osti guztiak eramaten amaitzen duen gizarajoa.
Biztanlehego: hego henisferioan bizi den jende multzoa.
Biztanlehengo : Aspaldian lurralde batean bizi izan ziren jende multzoa.
Bobesponjan: umek gustona jateuen jana.
Borondahate : Ahatea jateko gogoa edukitzea. 
Bostontzi: bost karta bakarrik sartzeien buzoia.
Bothika: Zuka hitzegiten ez dakitenentzako botika.
Bozgerailua: Gobernuk manifestaziok debekatzeko daukean katxarroa.
Bulegea: Abokatuen bufeta.
Burghotz: Kristoren hotza egiten duen Gaztelako hiriburu bat.
Burlarra: titi parregarrie.
Burrukantu : Abestuz eitten dan burrukea.
Buztanle : kriston txintxilikarioa daukan biztanlea. Nacho Vidal adibidez.
D
DastOpen : (ingeleratik) Jakiak probatzea helburutzat duen txapelketa irekia. Adib. Ordiziako Gazta txapelketa.
Deklarazo: Politikari aho beroek jendaurrean hitz egin eta hanka sartzea.
Donostiarro: donostiarra izatez pozten dana.
E
Egunkharri : 15.678 orri dauken periodikoa. Normalen igandetan izatea holakoa.
Eliehiza: ehiztarik errezatzea juten dien tokie.
Enpresaurio : Enpresa gizon erraldoi, beldurgarri eta kupidagabea.
Epailerele: andaluzi aldeko epailea.
Erdioxa: Errioxan erdi-erdin daona.
Ereseaurki: seittun kantau behar duen himnoa.
Erregae : Dudarik gabe, Bob Marley.
Erratzmus: Europar Batasunak kale garbitzaileentzat sortutako beka programa
Erreskalte : Grezi, Irlanda eta Portugalekin in duena. Eta Grezikin beize in nahiduena.
Erremazte: futbolean aurrelari batekin ezkonduta dagoen emakumea
Erromako zuria: Attesantue aukeratzen duenen Vatikanoko tximinitik ateratzen den kea.
Espilun: argik ez dauken espillue.
Estripada: kriston tripa zarrakin Kontxako banderan parte hartzea.
Euskahalduna : euskaraz ahal bezela hitzeitten dona.
Euskaljel : peneuvekon telefono konpañie.
Ezmaztea: Oraindik ezkondu gabeko edo jada bananduriko emakumea.
F
Frahantzia: aztuta daon Europako herrialdea.
Futbolarria: bultza pixkat in da fusilau izan balue bezela lurrea eroitzean fubolistea.
G
Galezia: galera asko izateittun herrialdea.
Garrantsistu : txistularin arten inportantena.
Garragardo : sutan jartzen zaittun zerbezea. Normalen 10 eo 11 garrena izatea.
Gasteizterra : Izter polittek dauzken Gasteizko neska.
Giizen: Izena ere potoloa duen pertsona. Adib. María del Rosario Cayetana Paloma Alfonsa Victoria Eugenia Fernanda Teresa Francisca de Paula Lourdes Antonia Josefa Fausta Rita Castor Dorotea Santa Esperanza Fitz-James Stuart y de Silva Falcó y Gurtubay (Albako Dukesa). Cayetana edo Caye lagunentzako.
Goiz-erosi: pau ezkeo etxeazpitik pasatzen da herriko musika banda. Normalen zapatun juerga ittezunen, igande goizeko 8etan.
Gogosaria: Gauez diskotekatan dantzan ibiltzen dien neskak goizalden ematen duen jatekoa.
Guggenzein: Bilboko museo ezezaune.
H
Heiltzale : eukaldun neonazi hoitakoa.
Hegandea: Hegazkiñen ibiltzeko eun aproposa.
Hilerbia: erbi ta konejun kanposantue.
Himalaiha: Miss Oh Korearra.
Hodeiha : kategori txikiko hodeie, ebik botatzen ez dona.
Hostorala: Arboletik hostok eroitzeien eune.
I
Ibiltarri: txankletak jarrita ibiltzen zeanen zapaltzezuna.
Igandrea :  Igandetan meza nagusira Monakoko printzesa bezain elegante jantzita joaten den emakumea.
Ikastela: ehungintzako akademie.

Ikastila: relajatzen ikasteko akademie.

Independontzia: independentistak eateko eabiltzen duen basoa.
Iputza: puzkar txikie.
Itsasgizena : arrantzale potoloa.
Izebagoma: Izebak oparitutako borragoma edo kitaborroia (hau jarri beharra neukan)
Izugerria: kriston gerrik dauzkena.
J
Jangola: futbolistak bazkaltzen duen tokie.
Jangula: angulak jateko tokie.
Jaungeikoa: homosexualen jaungoikoa.
Jazzpergarri: Jazz modernoko hainbat diska osorik entzutea. 
Jeltoki: peneuvekon trenan estazioa.
Jostituzio : jostunen oñarrizko legedie.

K

Kalimotxa: Ardo gutxiko kalimotxoa.
Kantaurri: Geoz ta arrai gutxigo dauzken itsasoa.
Kasketari : telebistako tertulitan atatzeien periodistak. Beti asarre dare.
Katakumehe: Aspaldin janbe daon katakumea.
Kazkabarre: burun jotzeizunen parregurea emateon kazkabitoa.

Katulunya: katuz beteta daon herrialdea.

Keezkagarri: Urruneko eta jatorri ezezaguneko kea.

Kittoliko : azkeneko katolikoa.

Kkalitatea: kentzea kristona kostatzen dan pegatina batzuk dauzken barazkik daukena.

Kolkokola: kolkotik bera eroitzean kokakola tanta.
Kolpeta: begin gañen daukeun aurpegi zatie, eroitzen geanen kolpe guztik hartzeittuna.
Komunikantu: bertsotan emandako komunikatue.
Konplott: Arrakastarik gabeko azpijoko sekretua. 
Konstitourzioa: txirrindularien oiñarrizko legea.
Konformehe: Nahiz eta argal argal eginda egon, bere pixuarekin pozik dagoen pertsona. 
Kontzgertu : Distantzia motxean egiten den musika emanaldia.
Koxmodromo: Koxmek batzan jarri don espaziountzintzako gasolinerea.
L
Laburpeta: txirri motxa.
Larrualdia: txortan itteko presa eukitzea.
Larunbota: mendiko oñetakok garbitzeko eune.
M
Maitele: Maite izena don amantea.
Madarikantua: abesti itxusie.
Maldarikatua: aldapa luze ta nekagarrie.
Masuuzta: masusta fruituak biltzearen ekintza.
Mendegoizale : Igande goiz guztitan lehenalditik buelta bat ematea gustatzen zaiona.
Mokordua: Kaka itteko garaie.
Muugimendu: Behiek duten ibiltzeko modua.
N
Neskagarri: neska nazkantea.
Nortasun Ageri Nazionala: (NAN) Bistan daon nazio izakera.
O
Onahartu: aukeratzen jakittea.
Orduradun: denboa guztin ordulariri beida daon kapataza.
Ospaetxe: kriston zelebraziok itteittuen kartzela.
Ostalaharitz: Zuhaitz azpian taberna bat jarri duena.
Ostarta: ateri daunen jan behar dan pastela.
Ostegona: derrigorrez emakumek gona jantzi behar duen eune.
Ostialari : Beti aserre dabilen tabernaria.
P
Pako Labela: Pakok batzan jartzeittun barazkik daukeana.
Patxilo pez: (patxilo arraina) lenauko itsaso berdiñen bizi badare, Atlantikotik Ozeano Barera bizitzera joan dela uste duen arraina.
Penagarrikano: bertsolari tristea:
Polithika: Ohiko protokolo eta hizkuntza korapilatsua erabili gabe egiten den politika. Herriak ulertzeko modukoa. 
Politikorri: asuntoa okertzen danen, dirue hartu ta korrika alde itteon politikoa.
Pornograzia: parregurea ematen don pelikula katxondoa.
Potelo: poteatzen ibiltzen dan tripaundie.
Pozgerri: eune alaitzen don gerrie.
Puntaseme: zorroztailen semea.
Putzarana: nazkagarrie dan patxarana.
Puzkhorrahorra: Olentzeron puzkarra.
S
Sagardootegi: Eaten ai zeana sagardoa dan eo ez zalantzan jartzen zattun sagardotegie. Sagardo exkaxekoa.
Sagorra: behar baino lehen zuhaitzetik jasotako sagarra. Koskarik ezin zaiona egin.
Saltsaile: zeoze saltzeko kriston gezurrek esateittuna.
Sasohi: edadean aurrera joanda galtzen den sasoia.
Seazka: Azkurea ematen don seaska.
Semeputa: Gaiztoa, nazkarrie eta madarikatue dan semea.
Sozialasmoa: Sozialista izateko intentzioa daukena.
Sozialezta: Zapatero, Patxi Lopez, Rubalcaba etabar luze bat.
Sozialostia : Pare bat muturreko hartzea merezi duen PSOEko kidea. Adibideak zuek jarri. 
Sukaldirria: Argiñano.
T
Tiranosaorio: Orion aurkitutako dinosaurio mota bat.
TX
Txakurlina : txakurrentzako euskal ardoa.
Txapelpeta: porrok azkarrao itteittunak irabazteo.
Txerrindulari: Bizikletan ibiltzen dan txerrie.
Txikipork : Txerrikumeentzako jolas parkea.
Txilibitutua: tutukin eindako txilibitue.
Txilipurde: salto ta buelta ibiltzen dan txerrie.
Tximaleta: illek orraztu be eamateittun tximeleta.
Tximiñua: nasketa genetikok ein da geo sortu duen animali arraroa.
Txirrien Lagunak : eukal pailazo porrozaleak juntatzeien kluba.
Txorizoo : Txorixoak kaioletan sartuta erakusten dituzten parkea.
U
Udaferia: azokak eitteko urtaroa.
Unibertsikate: ikasle txarrentzako kartzela.
Urdaiahaztekoa: urdaiazpiko kaxkarra, akordatzea mezi ez dona.
Urpekontxia: igeri itten jakin ez ta alare pistina salto in do Kontxik…
Urrijasotzaile: pixu ostik altxatzezdon harrijasotzailea.
Urtebotatzea: urtek alperrik betetzeiela ospatzea.
X
Xelebrista: Telezinko, Antena tres…
Xexilipurdi: Anttonen ama txorakerik itten.
Z
Zakihila: Tente jartzen ez den trastea. 
Zerdabide: kaletan espaloi batetik bestea margotzeittuen marra txuri batzuk. Iha iñok ez daki zertako dien.
Zerujau: meiku kaxkarra, be eskutatik pasatzen dien guztik zerua bialtzeittuna.
Zerumika: zeruko lurrezko ontzi sorta.
Zinezegotzia: kargue hartzeakon juramentue ez itteatik bota duten zinegotzia.
Zirujaun : fama haundiko meikue.
Zirraharra: Har edo beldar bat ikutzean sentitzen den otzikara
Zorrimalo: zorrik uxatzeko ikastolatan jartzen duen panpiñe.
Zugarramerdi: Nafarroa iparraldean dagoen herriko plaza nagusia.
Eskerrikasko Maite Goñiri (@euskaljakintza) txorakeria honen ideia bere “Gaurko hitzan” ispiratua bait dago. Eta eskerrikasko Mikel Ortiz de Etxebarriari (@eztabai) hiztegi honi izena jartzeagatik.

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Connecting to %s