Artxiboak hilabeteka: Apirila 2012

Shawshank, irratia eta musika

Denok izaten ditugu egunero lehia txikiak inguruko norbaitekin ezta? Nik badut nerea behintzat. Iha egunero egin ohi dudan gauza bat irratia lantokian piztea izaten da. Ez dakit nola kristo dabilen oraindik martxan tramankulu zahar hori. Kasetak sartzeko atetxoak falta zaizkio eta kobrezko hari bat jarri dio norbaitek antenaren lanak egiteko.

Kuriosoa da, eta hemen dator lehia, baina bada inguruan norbait irratiaren “zarata” jasan ezin duena. Ulertzekoa. Kamioien motorren zaratak, burnizko nasen gainetik pasatzen diren orga altxatzaileen talkak, bozina hotsek, erreboluzioak topera igota dabitzan fenwick-ek ez diote ordea belarri zuloetan zauririk eragiten. Irratiak bai. Normalean nik piztutako irratia misteriotsuki itzaltzen da ingurutik alde egiten dudanean. Kuriosogoa da oraindik irratia nik pizten dudanean bakarrik egiten diola traba nire inguruko troglodita horri. Beste batzuek pizten dutenean hor geratu ohi da arratsalde guztian piztuta. Zer esanik ez gizadiarentzat hain funtsezko den futbola baldin badago nonbait. Jakina da belarrientzat askoz ere jasankorragoa dela kirol esatariaren garraisi luzea Luch-Energiya Vladivostokeko aurrelariak gola sartzen duenean, edozein kanta zaratatsu baino. Eta askoz ere interesgarriagoa gainera! Denok ezagutu beharrekoak bait dira FC Luch-Energiya Vladivostokeko hamaikakoa osatzen dutenen izenak.

Atzo ere berdin pasatu zen. Nik irratia piztu eta norbaitek itzaldu. Baino atzokoa mundiala izan zen, Ginness errekorra gainditu bait zuen nire inguruko gizaseme triste horrek. 5 minutu ez zituen iraun irratiak piztuta.

Irratia medio dugun “gerra hotz” honek jarraipena izango du gaur, eta bihar. Eta beti-beti, eta ez daki nire lagun misteriotsu honek zenbat eskertzen diodan, “Cadena Perpetua” filmako zatitxo hau ekartzen dit burura:

Le Nozze de Figaro operaren aria paregabea da. W.A. Mozartena. Hemen duzue Cecilia Bartoli eta Renee Flemingek abestua:

Zoritxarrez lantokia eta Shawshankeko kartzelaren artean parekotasun haundiagoa emango liokeen irratiko kanta ez zen ez opera bat eta ezta antzeko kanta glamourosoa. Baina bazuen bere grazia. Hau da irratia itzaldu zuenari belarrian min ematen zion kanta:

Egia esan ez nuen kanta ezagutzen, eta ulertu zertxobait besterik ez. Horregatik etxera iristerakoan hasi nintzen sarean begira, eta horregatik eraman nuen izugarrizko sorpresa behin eta berriz Martin Luther King edo gospel kantuekin topo egiten nuenean. Erabat harrituta gelditu nintzen kanta hau Estatu Batuetako esklabu beltzek abesten zutela jakitean. Harrituta 60. hamarkadan Estatu Batuetako eskubide zibilen aldeko taldeek erabiltzen zutela jakitean. Harrituta Luther Kingek hitzaldi edo sermoi batzuetan erabili zuela jakitean. Harrituta Peter Seeger edo Joan Baezek munduan zabaldu zutela jakitean. Harrituta 1982an Argentinako diktadurapean Jairok Uztailaren 9ko etorbidean bertsio bat abestu zuela jakitean. Harrituta Ipar Irlandako Eskubide Zibilen Aldeko Elkarteak bere martxetan “We shall overcom” esaldia erabiltzen zuela jakitean. Harrituta Bruce Springsteen, Diana Ross, Bob Dylan edo Louis Armstrongek, besteak beste, abestu zutela jakitean. Eta harrituta Roger Watersek 2010 urte haseran egin zen Gazaren askatasunaren aldeko martxa eta bertan parte hartu zuten 42 herrialdetako 1500 pertsonen omenez ekoiztu zuen bertsioa zela nik irratian entzun nuena jakitean.

Eta noski, orduantxe ulertu nuen nire inguruko tipo irratifobikoak nire hobe beharrez itzali zuela irratia. Izan ere oso arriskutsua bait da zenbait inguru eta jenderen aurrean horrelako kantak zabaltzea. Oso harriskutsua bait da irratia. Shawshankeko musika bezala.

Nik entzun ditudan bertsioetatik ondorengo hau da barruraino sartu zaidana:

Eta ingelera nire tankerakoa baduzue hemen nik gazteleratik egin dudan itzulpena:

Garaituko dugu, garaituko dugu.
Garaituko dugu egunen batean.
Sinisten dut, bihotz bihotzez.
Garaituko dugu, egunen batean.
 
Eskutik helduta ibiliko gara, eskutik helduta ibiliko gara.
Eskutik helduta ibiliko gara egunen batean.
Sinisten dut, bihotz bihotzez.
Garaituko dugu, egunen batean.
 
Mundu osoa, mundu osoa.
Mundu osoa egunen batean.
Sinisten dut, bihotz bihotzez.
Garaituko dugu, egunen batean.
 
Ez dugu beldurrik, ez dugu beldurrik.
Ez dugu beldurrik gaur.
Sinisten dut, bihotz bihotzez
Garaituko dugu, egunen batean.
 

Eta pena, baina aurkitu ez dudana Martin Luther Kingen hitzaldi (edo sermoi) honen itzulpena da. Ezer gutxi ulertzen dut, baina oilo ipurdia jartzen zait hitz hauek entzutean. Zuei ez dakit, baina neri kaleak hankaz gora jartzeko gogoa pizten didate.

Eskerrik beroena nire ingelerako aholkulari, itzultzaile, andereño, hiztegi, interprete eta abar onenari: Itziar arrebari. Zuri esker jakin dut nahiago dudala “Overcom” “Win” baño.

M29greba eta gero zer?

Zenbat alditan galde ote diozu zure buruari? Azken aste hauetan zenbat bira eman ote dizkiozu m29greba-ren ondorengo egunari? “Zer aldatuko da M30ean?” “Zer lortuko du m29grebak?”

Iritsi da azkenean M30 hori. Eta?

Gaur 1o bat minutu jan dizkiozu iratzargailuari. Atzokoaren ondoren leher eginda jeikitzea espero zenuen, giharreak gogortuta, ohiko nagikeriarekin. Baina ez, gaur gogotsu jeiki zara. Egunero bezala txakurrari kalerako bidea erakutsi diozu sukaldeko atea irekiz. Egunero bezala txakurra belarretan jira eta bira dabilen bitartean kafea prestatu  eta zaporerik hartu ere egin gabe irentsi duzu hurrupa luzeaz, eguneko lehen eguzki printzek kopetan jo zaituzten aldi berean. Kafea irentsi duzun bezalaxe irentsi zaituzte prakak eta kamixetak. Aurpegiari bustialdi bat eman eta gurasoen etxera joan zara presaka. Han utzi zenituen herenegun semea eta alaba eta baduzu gogoa haien muxutxo eta besarkadak jasotzekoa. Eguneko lehen farre algarak egin dituzu amak kontatu dizunean atzokoan semeak eta alabak ere greba egin zutela. Oinetan masaia batzuk emateko eskatu ilobei eta hauek ezetz, greban zeudela eta masaiarik gabe geratu amona. Grebarik gabeko amona. Ikastolara eraman dituzu bi txikiak, baina gaur ez zara aldaparen haseran gelditu txikiei muxu pare bat eman eta ondo pasatzeko esan ondoren, egunero bezala. Gaur ateraino lagundu diezu, lasai-lasai, presarik gabe, irrifartsu, jolasti.

Herrirako bideari ekin diozu, lasai, presarik gabe. Ez zara kalezalea, enkarguak lehen bait lehen egin eta zure kobazulorako bidea hartu ohi duzu presaka egunero. Baina gaur ez. Gaur eroso zaude kalean, etxean bezala sentitzen zara, Horregatik gelditu zara okindegikoarekin hizketan, ohiko moduan elkarrizketa azkar amaitzeko “bai, bai” zentzuabeak esan gabe. Gaurkoan hizketalditxoa luzatu da, eta “Atzo jai, ezta?” esan dizunean zuk EZ! Indartsu bat bota diozu. “Atzo lanean aritu nintzen”. “Grebarik ez?” okinak harridura aurpegiz. Eta zuk baietz, greba bai, baino jairik ezetz. Eta zertan aritu zinen galdetu dizunean harro esan diozu goizeko 5:30etako piketeetan hasi zinela eta gainerako guztia. Gaur ez zara sugandilak bezala irristakor, izkutakor ibili jendartean. Burua tente, pausu indartsu eta aurpegi irrifartsuarekin irten zara okindegitik “pikete” hitza entzundakoan bertan zeudenei gelditu zaien aurpegia ikusita. Gaur ez zara zuzenean etxera joan, ez. Gaur herriko kaleetan pasiatzen ibili zara, eta goizeko bigarren kafea herriko plazan hartu duzu, behingoz. Etxera bidean lagunarekin topo egin duzunean ez duzu zugan ohikoa den “geroarte” esanaz bidea jarraitu. “Eup!” alai bat bota eta hizketan gelditu zara.  Greba egin bai, baina ondoriorik ez duela izango esan dizunean ez duzu okindegian egin ohi duzun bezala “bai, bai” esan lehen bait lehen amaitzeko. Ondorioak jada izan dituela esan diozu, eta berak “kriston ostie emango zigutek halere!” esan duenean, uzten diegun guztia egingo digutela erantzun diozu, eta halako batean hor non ikusten duzun zeure burua lagunari mitin sutsu bat botatzen. Eta laguna ixilik, ahoa bete hortz. Ezin du zure hitz jarioa zutaz duen irudiarekin lotu. Pasako zaio…

Aspaldian sentitzen ez zenuen gogoarekin joan zara lanera. Gaur muturtuta beste batzuk egon behar dutela iruditu zaizu, zuk irrifartsu joateko arrazoi franko badituzula. Lantokian sartzean atzoko mobilizazioetan parte hartu zuten lankide kopurua duzu buruan: zortzi. Berrogeitazazpi langiletik zortzi. Baita grebari buruzko bozketan inork ez zuela grebaren aurkako botorik eman ere. Gaur bizkarra zuzen eta burua tente ibili zara lanean, eta inoiz baina garrantzitsuago iruditu zaizu alai ibiltzea. Arrazoi galantak bait dituzu. Muturtutakoak bereziki muturtuta dabiltza gaurkoan, gaur ordea horrek ez zaitu kezkatu. Muturrak mutur irratia piztu duzu biltegian “Honek kanposantua ematen du! Esanez”. Bapatean gogoratu duzu gaur dela lan istripu baten ondorioz iha urte eta erdi bajan izan den lankidearen lehen lan eguna. Herenegun agindu zenion deituko zeniola, eta agindutakoa bete duzu. Baina ez diozu deitu beste hainbat alditan bere penak entzuteko. Ez diozu bere penak kontatzen ere utzi, ez diozu kaleratua izateko arrisku bizian dagoela esaten ere utzi hamaikagarren aldiz, ez diozu zenbat sufritu duen esaten ere utzi. Ez diozu animoak emateko ere deitu, ez. Gaur izugarrizko bronka botatzeko deitu diozu. Bronka oraindik abokatuarekin egon ez delako, bronka oraindik Asepeyo epaitegira eraman ez duelako, bronka oinean betirako dituen zauriengatik eman dioten ordainsari mixerablea errekurritu ez duelako, bronka bere etorkizuna kinka larrian delako. Bronka esnarazteko bota diozu, bakarrik ez dagoela baina zeregin nagusia berak dituela esateko. Hitz egiten ere ez diozu utzi iha, eta gaur zenbat sufritu duen esaten hasi zaizunean seko moztu diozu negar malkoak etxerako edo beste baterako uzteko esanez. Gaur langileen ordezkari gisa deitu diozula esan diozu, ez lagun gisa. Eta herenegun egin zenuen bezala gaur ere etxekolanak jarri dizkiozu: asteazkenean deituko diozu berriz abokatu horrekin zerbait egin duen jakiteko. Eta egiten ez badu berriz bronka botako diozula esan diozu.

Gaur etxera gogotsu itzuli zara, eta gaur ere atzoko grebako lanak egiten jarraitu duzu. Materiala gorde, argazkiak editatu, bidali, publikatu… Gaur atzo baino hobeto bait dakizu borroka luzea daukazula aurretik. Atzo baino hobeto jakin ere borroka jarraia eta antolatua daukazula aurretik. Puztuta zaude, harro-harro, baina euforiak ez zaitu ohi bezala errealitatetik urrundu, ez oraingoan. Garai latzak dakozkizula badakizu, baina atzokoak zerbait aldatu badu zera izan da: gaur badakizula ez zaudela bakarrik. Gaur badakizula garaipena lortuko duzula/dugula, atzo lortu zenuen/genuen bezala.

M30a iritsi da, baita M31 eta A1 ere. Eta ez dela ezer aldatu? Dena berdin dagoela? M29greba baino lehen “bai bai, orixe, noski, zer egingo dugu ba…” eta antzerakoekin saiatuko zinateke horrelako galderei erantzuten/ihes egiten. Gaur ez. Gaur argi bait daukazu dena aldatu dela, zu aldatu zarela.

M29an irabazi genuen eta bihar ere irabaziko dugu. Garaipena geurea da!